Tài liệu Hóa học 11 - Chương 4 Alkane

Tài liệu ôn thi chia sẻ tài liệu Hóa học 11 – Chương 4 Alkane hoàn toàn miễn phí. Tài liệu được biên soạn bám sát theo chương trình mới, bao gồm lý thuyết, bài tập luyện tập và lời giải chi tiết.

Tài liệu chương 3: Đại cương hóa học hữu cơ

Nội dung bài viết

Tài liệu chương Alkane (hóa 11)

Các chủ đề chính trong tài liệu

\text{I}, \text{II}, \text{III}, \text{IV}

Nội dung chính	Mô tả chi tiết
Khái niệm, Đồng phân, Danh pháp	Định nghĩa, công thức chung, đồng phân mạch carbon (từ $\text{C}_4$ trở lên), bậc của carbon ( $\text{I}, \text{II}, \text{III}, \text{IV}$ ), danh pháp thay thế (không nhánh và phân nhánh) và tên thông thường.
Tính chất vật lí	Trạng thái ở điều kiện thường ( $\text{C}<em>{1}-\text{C}</em>{4}$ và neopentane là khí; $\text{C}<em>{5}-\text{C}</em>{17}$ (trừ neopentane) là lỏng; $\text{C}_{18}$ trở lên là rắn). Đặc điểm về độ tan (rất ít tan trong nước, tan tốt trong dung môi không phân cực) và nhiệt độ sôi (tăng theo $\text{M}$ , mạch không phân nhánh cao hơn mạch phân nhánh).
Tính chất hóa học	Phản ứng đặc trưng: thế halogen (ưu tiên thế vào $\text{H}$ của $\text{C}$ bậc cao hơn), cracking (phân cắt $\text{C}-\text{C}$ tạo hydrocarbon mạch ngắn hơn), reforming (chuyển mạch thẳng thành mạch nhánh/vòng), và oxi hóa (đốt cháy hoàn toàn/không hoàn toàn, oxi hóa không hoàn toàn trong công nghiệp). Lưu ý: Alkane không làm mất màu dung dịch $\text{KMnO}_4$ .
Nguồn, Điều chế và Ứng dụng	Nguồn chính: Dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí mỏ dầu. Ứng dụng: Nhiên liệu, dung môi, dầu nhờn, nguyên liệu tổng hợp hữu cơ.
Vấn đề môi trường	Thảo luận về ô nhiễm không khí do khí thải giao thông ( $\text{CO}_2, \text{CO}, \text{NO}_x$ , bụi mịn $\text{PM2.5}$ ) và các biện pháp hạn chế (nhiên liệu sạch, nhiên liệu sinh học, tiết kiệm năng lượng).

Bài tập & Ví dụ Minh họa

Phần bài tập rất phong phú, bao gồm các dạng bài:

Xác định công thức phân tử và công thức cấu tạo: Dựa vào khối lượng phân tử, tỉ khối hơi so với $\text{H}_2$ , phần trăm khối lượng nguyên tố, và dữ kiện về số sản phẩm thế.
Viết đồng phân và gọi tên: Luyện tập với $\text{C}4\text{H}{10}$ , $\text{C}5\text{H}{12}$ , $\text{C}6\text{H}{14}$ và các gốc alkyl.
Phản ứng hóa học: Viết phương trình cho phản ứng thế halogen của methane, cracking, reforming, và đốt cháy.
Giải thích hiện tượng thực tế: Giải thích các vấn đề liên quan đến xăng dầu (bảo quản, tràn dầu, dập tắt đám cháy bằng nước) và tính chất vật lí (nhiệt độ sôi, butane trong bật lửa).
Đánh giá chất lượng xăng: Tính chỉ số octane của các loại xăng (RON 92, RON 95, E5, E10).

So sánh số lượng dẫn xuất Monochloro

Phần trắc nghiệm và tự luận có nhiều câu hỏi về khả năng phản ứng thế. Dưới đây là tóm tắt khả năng tạo sản phẩm thế monochloro tối đa của các Alkane cụ thể (tỉ lệ 1:1, có chiếu sáng):

Alkane	Công thức phân tử	Số đồng phân thế monochloro tối đa
Methane	$\text{CH}_4$	1
Ethane	$\text{C}_2\text{H}_6$	1
Propane	$\text{C}_3\text{H}_8$	2
Butane	$\text{C}_<em>4\text{H}</em>_10$	2
2-methylpropane (Isobutane)	$\text{C}_<em>4\text{H}</em>_10$	2
Pentane	$\text{C}_<em>5\text{H}</em>_12$	3
2-methylbutane (Isopentane)	$\text{C}_<em>5\text{H}</em>_12$	4
2,2-dimethylpropane (Neopentane)	$\text{C}_<em>5\text{H}</em>_12$	1
2,2-dimethylbutane	$\text{C}_<em>6\text{H}</em>_14$	3
2,3-dimethylbutane	$\text{C}_<em>6\text{H}</em>_14$	2
2,3,4-trimethylpentane	$\text{C}_<em>8\text{H}</em>_18$	4